geschreven 2023 in opdracht van het Ricciotti Ensemble voor hun ‘Plan de Campagne’-tournee,
(straat-)symfonieorkest, 6′
Opgenomen op 3 augustus 2023, Nieuwe Badkapel, Den Haag
Ricciotti Ensemble o.l.v. Douwe Nauta
INDMOEKTZ is een pastorale fantasie zoals de beroemde “Renz des vaches” uit Rossini’s Wilhelm Tell-ouverture, maar dan in de Randstad anno 2023: tegen de achtergrond van iedere koe in de wei is wel een spoorlijn, snelweg, Vinexwijk of andersoortig bestemmingsplan te ontwaren.
Ik nam de metro om een koe te zien is als titel voor een toch redelijk complex muziekstuk slechts met moeite serieus te nemen. En eigenlijk was het vooral een excuus om het stuk te schrijven dat ik toch al schrijven wilde. Een manier om het orkest in aanraking te laten komen met een interessant concept uit de twintigste-eeuwse muziek, te weten de metrische modulatie, die in dit geval de steeds wisselende maar toch constante hectiek van de grote stad moet verbeelden. De puls blijft constant, maar er onderdoor laat de muziek zich er ritmisch steeds anders door beïnvloeden tot er, halverwege het stuk, een soortement crisis (van overprikkeling?) plaatsvindt. Hierna zijn we even in de onverstoorbaar kalme aanwezigheid van een koe in de wei (cf. Kaandorp, B. (1998), Koeien). Tot slot snelt er vanuit de verte toch weer een metro aan om de luisteraar terug te brengen naar de grote stad.
De titelpagina vermeldt drie dingen waaraan dit stuk schatplichtig is. Ten eerste Gioacchino Rossini, die in zijn Ouverture Guillaume Tell met de beroemde Renz des vaches één van de archetypen van de pastorale muziek aan het repertoire heeft toegevoegd. Een inverse van die melodie is als passacagliëske rode draad in INDMOEKTZ verweven. Naast Rossini staat Martinus Nijhoff vermeld, en dan specifiek zijn toch ook pastoraal-escapistisch te interpreteren gedicht De moeder de vrouw, waarvan de veelgeciteerde beginregel in deze titel wordt geparafraseerd. Ten slotte is er de Rotterdamse metrolijn B (Nesselande–Hoek van Holland Strand) die, in een zeldzaamheid voor metrolijnen, een flink stuk Hollands platteland doorkruist.